Najstarsza kapituła kolegiacka w Polsce działa w Głogowie. Została przywrócona po 200 latach

Kapituła Kolegiacka w Głogowie - według ks. dr. Henryka Gerlica najstarsza w Polsce - powstała w 1120 roku. Po sekularyzacji w 1810 roku została przywrócona w 2020 roku decyzją bpa Tadeusza Lityńskiego, a uroczysta instalacja odbyła się w marcu 2023 roku.

• Kapitułę założono w 1120 roku przy kościele św. Piotra na lewym brzegu, później przeniesiono na Ostrów Tumski.
• Funkcjonowała nieprzerwanie do 1810 roku, kiedy zlikwidowały ją władze pruskie.
• Przywrócono ją w 2020 roku z okazji 900-lecia, a instalacja kanoników nastąpiła w marcu 2023 roku.
• Z okazji rocznicy Poczta Polska wydała znaczek, a historycy przygotowali publikację naukową.

Kapituła głogowska powstała w 1120 roku

Pierwsze kapituły kolegiackie w Polsce pojawiły się w XII wieku w miastach o dużym znaczeniu administracyjnym i kościelnym. W ówczesnej diecezji wrocławskiej działało ich dziesięć. Kapituła głogowska była najlepiej uposażona i najliczniejsza. Jej fundatorami byli biskup wrocławski Heymo oraz komes głogowski Wojsław - prawdopodobnie za zgodą księcia Bolesława Krzywoustego.

Co ciekawe, część badaczy wskazuje, że pierwotnie kolegium mieściło się w lewobrzeżnym kościele św. Piotra, a dopiero później przeniesiono je na Ostrów Tumski. Autorytetem w tej kwestii jest ks. dr Henryk Gerlic, który nazywa głogowską kapitułę najstarszą w Polsce.

Jest najstarszą kapitułą w Polsce.

ks. dr Henryk Gerlic, znawca tematu

Funkcjonowała do 1810 roku, a jej członkowie mieli ogromne wpływy

Kapituła pełniła główną rolę wśród duchowieństwa ziemi głogowskiej i wywierała silny wpływ na życie religijne oraz kulturę regionu. Kościół kolegiacki uznawano za najważniejszą świątynię Śląska po katedrze wrocławskiej. Był też z nią silnie powiązany personalnie i administracyjnie.

W większości prałaci i kanonicy kapituły głogowskiej zasiadali jednocześnie we wrocławskiej kapitule katedralnej i kapitule przy kościele św. Krzyża. Prebendy (uposażenia) otrzymywali duchowni zaakceptowani przez biskupa wrocławskiego, często protegowani dworów książęcych: legnickiego, głogowskiego, ścinawskiego, wrocławskiego, ziębickiego, żagańskiego, cieszyńskiego, a także dworu czeskiego i królów węgierskich. O kanonię głogowską starali się nawet biskupi innych diecezji i Stolica Apostolska - dla osób z dworu papieskiego czy kardynalskiego. Kanonie otrzymywali także profesorowie uniwersytetów w Krakowie, Bolonii i Lipsku.

Kapituła działała do 1810 roku, kiedy król Prus Fryderyk Wilhelm III wydał edykt o włączeniu dóbr duchowych do monarchii, przeprowadzając sekularyzację.

Przywrócona w 2020 roku po 200 latach przerwy

W 2020 roku, z okazji 900-lecia powstania kapituły, biskup Tadeusz Lityński podjął decyzję o jej przywróceniu. Dwa lata później, w 2022 roku, powołano pierwszych kanoników gremialnych i honorowych. Uroczysta instalacja kapituły w kolegiacie odbyła się w marcu 2023 roku. Z tej okazji Poczta Polska wyemitowała okolicznościowy znaczek, a historycy opublikowali naukową publikację o dziejach kapituły.

Co to oznacza dla mieszkańców

Przywrócenie Kapituły Kolegiackiej w Głogowie to przede wszystkim wzmocnienie lokalnej tożsamości historycznej i religijnej. Dla mieszkańców oznacza powrót do korzeni jednej z najstarszych instytucji kościelnych w Polsce. Wydany znaczek okolicznościowy oraz publikacja naukowa mogą zainteresować pasjonatów historii regionu. To również symboliczne docenienie wielowiekowego dziedzictwa Głogowa na arenie ogólnopolskiej.

Źródło: Informacje przekazał ks. dr Henryk Gerlic oraz materiały historyczne opracowane z okazji 900-lecia kapituły.